واسيلى ولاديميروويچ بارتولد ( مترجم : كريم كشاورز )

539

تركستان نامه ( تركستان در عهد هجوم مغول ) ( فارسى )

مهيا گشتند . عتبى مىخواست شخصا به ارتش مزبور ملحق شود ولى بدست قاتلى كه از طرف فائق و ابو الحسن خريدارى شده بود كشته شد . عتبى مورخ ، اين خويشاوند خود را ، آخرين وزيرى كه شايسته اين لقب بوده ، مىخواند و حق با اوست « 1 » . جانشينان وى بالكل فاقد قدرت بوده حتى براى مبارزه با نمايندگان درگاه كوششى هم به عمل نمىآوردند . دولت تاش را براى اعادهء نظم به بخارا احضار كرد . وى با رقيبان خويش سازش نمود و بدين وسيله شغل سپهسالارى را حفظ كرد . ابو الحسن در كوهستان ( قهستان ) باقى ماند . ابو على فرزند او به سمت والى هرات و فائق به مقام والى بلخ منصوب گشت . پس از عزيمت تاش از بخارا دارودسته خصم تفوق يافت . و در ( [ پايان تابستان ] ماه اوت سال 986 ميلادى / 376 هجرى ) « 2 » عبد اللّه بن محمد بن عزير « 3 » ، مخالف خاندان عتبى ، به وزارت منصوب گشت و شغل سپهسالار مجددا به ابو الحسن

--> ( 1 ) - نسخهء خطى موزهء آسيائى ، ورق 19 ؛ عتبى - منينى ، I ، 121 و بعد ( در بارهء برترى وى در برابر وزيران ديگرى كه نامشان در تأليفات تاريخى آمده ) ؛ نرشخى چاپ شفر ، 130 . شايان توجه است كه وى در پايان دوران زندگى خويش منصبى نظامى نيز دريافت داشت ( عتبى ، همانجا ؛ نرشخى چاپ شفر ، 129 ) و زمام قدرت كشورى و لشكرى را بدست گرفت . ( 2 ) - در تأليف گرديزى ( نسخهء خطى اكسفورد ، ورق 132 ؛ نسخهء خطى كمبريج ، ورق b 106 ؛ ( چاپ محمد ناظم ، 51 ) تاريخ ربيع الاول 376 هجرى ذكر شده ؛ ابن الاثير ( چاپ تورنبرگ ، I X ، 19 ) اين واقعه را مربوط به سال 373 هجرى / 84 - 983 ميلادى مىداند . ( 3 ) - در « تاريخ بيهق » ( « تاريخ بيهق » ، نسخهء خطى بريتانيا ، ورق a 69 ) از يكى ديگر از خصوصيات اخلاقى اين وزير شكايت شده .